Znak towarowy – niepowtarzalna nazwa, fraza, symbol, logo, projekt, obraz lub motyw użyty przez przedsiębiorstwo podczas kampanii reklamowych w celu uzyskania jednoznacznej identyfikacji swoich towarów lub usług wśród konsumentów.
W większości krajów świata znak towarowy można zarejestrować w urzędzie patentowym, dzięki czemu inne osoby nie mogą go legalnie wykorzystywać bez zgody właściciela. W tekstach i reklamach często widzi się symbol ™ obok napisu lub obrazka, który jest uważany przez firmę za jej znak towarowy, lub symbol ® oznaczający że znak został zarejestrowany w odpowiednim rejestrze znaków handlowych.
Spis treści |
edytuj Ochrona znaku towarowego
Głównym celem prawa handlowego jest ochrona przed nieporozumieniami i oszustwami odnośnie pochodzenia i jakości produktów. Odbywa się to w ten sposób, że właściciel znaku towarowego na drodze sądowej oprotestowuje wszystkie znaki konkurencji które uważa za identyczne lub zbyt podobne do swojego (np. napój o nazwie "Popsi" będzie oprotestowany przez producenta "Pepsi").
Znak handlowy jest zabezpieczony, kiedy prawo pozwala właścicielowi powstrzymywać konkurencję przed popełnianiem nieautoryzowanego użycia znaku handlowego poprzez używanie łudząco podobnych znaków i etykiet. Protest będzie skuteczny gdy znak jest zarejestrowany lub producent będzie w stanie udowodnić, że używał danego znaku wcześniej i konsekwentnie. Właściciel znaku może domagać się odszkodowania nawet wówczas gdy do naruszenia jego praw doszło w sposób czysto przypadkowy (trudno znać wszystkie znaki z całego świata), takie sprawy zwykle kończą się polubownie, lecz celowe podszywanie się pod cudze znaki jest bardzo dotkliwie karane finansowo.
edytuj Zakres ochrony
Nie każdy znak towarowy może być traktowany jako własność w sposób ścisły, chociażby dlatego że niektóre słowa siłą rzeczy muszą określać klasę produktów w sensie ogólnym i są używane w potocznym języku (taki przypadek zachodzi w przypadku apple oraz firmy "Apple" (jabłko)). Podobnie się dzieje w przypadku znaków które są identyczne z nazwiskami, nazwami geograficznymi lub niezbywalnymi cechami danej rzeczy. Znaczenie drugorzędne znaku może być objęte ochroną należną znakowi towarowemu jedynie wtedy gdy właściciel może udowodnić, że używał tego znaku z wyłącznością, przez określony czas. Rolę dowodu może pełnić np. ankieta wśród konsumentów wykazująca, że dane nazwisko lub nazwa geograficzna jest kojarzona głównie z właścicielem znaku oraz jego produktem.
Bardziej chronione są znaki "sugestywne", które wymagają od konsumenta więcej wyobraźni potrzebnej do rozpoznania produktu, niż znaki wprost (jak np. obraz Merkurego sugerującego szybkość doręczania przez FTD), oraz arbitralne znaki słowne używane w kontekście nietypowym (np. "Apple" kontekście komputera). Największej ochronie podlegają słowa, terminy i znaki które zostały wymyślone „od zera” (takie jak np. "Kodak").
Szczegółowe rozwiązania w poszczególnych krajach mogą być dość różnorodne. W wielu krajach ochroną można objąć kolory (takie jak pomarańczowy dla szampana lub brązowy dla doręczania paczek pocztowych), trójwymiarowe znaki, dźwięki lub nawet zapachy. W Unii Europejskiej na przykład, zapach świeżo ściętej trawy został zarejestrowany przez firmę związaną z turniejami tenisowymi. W Stanach Zjednoczonych ryk lwa został zarejestrowany przez firmę związaną z przemysłem filmowym.
Większość krajów wyklucza spod ochrony należnej znakowi towarowemu flagi narodowe, znaki które mylące w stosunku do pochodzenia lub natury produktu, oraz znaki mogące kogoś urazić oraz znaki obsceniczne.
edytuj Warunki wyboru znaku towarowego w Polsce
W Polsce pojęcie znaku towarowego definiuje ustawa Prawo własności przemysłowej jako: każde oznaczenie przedstawione w sposób graficzny lub takie, które da się w sposób graficzny wyrazić, jeżeli oznaczenie takie nadaje się do odróżniania w obrocie towarów jednego przedsiębiorstwa od tego samego rodzaju towarów innych przedsiębiorstw. Może to być w szczególności wyraz, rysunek, ornament, kompozycja kolorystyczna, forma przestrzenna, w tym forma towaru lub opakowania, a także melodia lub inny sygnał dźwiękowy.
edytuj Warunki ogólne
Znak towarowy można zastrzec tylko jeżeli:
- nie ma już wcześniej zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji znaku, który jest identyczny lub podobny do już zarejestrowanego, tak, że używanie znaku późniejszego mogłoby wprowadzić odbiorców w błąd co do pochodzenia towaru,
- nie ma wcześniej zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji podobnego oznaczenia geograficznego,
- nie ma wcześniej używanego w obrocie podobnego znaku powszechnie znanego wśród co najmniej 50% odbiorców,
- nie ma wcześniej zarejestrowanego lub zgłoszonego do rejestracji znaku renomowanego, charakteryzującego się powszechną znajomością wśród odbiorców oraz słynącego z dobrej jakości oznaczonych nim towarów lub usług,
- znak nie narusza praw osobistych lub majątkowych osób trzecich,
- znak nie jest sprzeczny z prawem, porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami tzn. nie ma charakteru obscenicznego, nie kojarzy się jednoznacznie z symbolami stosowanymi przez grupy wzywające do nienawiści rasowej, religijnej lub postulujące obalenie porządku prawnego siłą,
- znak nie wprowadza nabywców w błąd, w szczególności co do charakteru towaru, jego jakości, właściwości, albo pochodzenia,
- jeśli proponowany znak jest tylko tekstem bez zintegrowanej z nim grafiki, nie może on być słowem lub frazą pospolitą (np. "pij mleko").
edytuj Warunki szczególne
Jako znaku towarowego nie można zgłosić do rejestracji oznaczenia zawierającego:
- nazwę lub skrót nazwy Rzeczypospolitej Polskiej bądź jej symbole, nazwy, herby polskich województw, miast i miejscowości, znaki sił zbrojnych, reprodukcje polskich orderów, odznaczeń lub odznak honorowych itp., chyba że zgłaszający posiada odpowiednie zezwolenie,
- skróty nazw bądź symbole obcych państw, organizacji międzynarodowych, a także przyjęte w obcych państwach oznaczenia, stemple kontrolne i gwarancyjne, jeżeli zakaz taki wynika z umów międzynarodowych, chyba że zgłaszający posiada odpowiednie zezwolenie,
- urzędowo uznane oznaczenia przyjęte do stosowania w obrocie w zakresie w jakim mogłoby to wprowadzić w błąd co do charakteru takich odznaczeń, o ile zgłaszający nie wykaże, że jest uprawniony do ich używania,
- elementy będące symbolami, w szczególności o charakterze religijnym, patriotycznym lub kulturowym, w zakresie w jakim obrażałoby to uczucia religijne, patriotyczne lub tradycję narodową,
- stanowią formę bądź inną właściwość towaru lub opakowania, która jest uwarunkowana wyłącznie jego naturą, jest niezbędna do uzyskania efektu technicznego lub zwiększa znacznie wartość towaru.
edytuj Zobacz też
- patent
- własność przemysłowa
- wynalazek
- wzór przemysłowy
- wzór użytkowy
- marka
- Prawo autorskie (copyright)